xazir

گه‌ڤزه‌نها…

ئه‌و فلیمه‌ى له‌سه‌رده‌مى شا نمایش كراو له‌دژى شا بوو

گوڵستان عه‌زیز

گه‌ڤزه‌نها فیلیمێكى سینه‌مایى ئێرانى بوو، و رۆڵى سه‌ره‌كى فیلم به‌هرۆزى وه‌سوقى و فه‌رامه‌زرى قه‌ریبیان بینیان، چیرۆكى فیلمه‌كه‌ پارتیزانێكى زامدار به‌دواى شوێنێكى نهێنى ده‌گه‌را خۆى له‌حكومه‌تى محه‌مه‌د ره‌زا په‌هله‌وى بشارێته‌وه‌، و براده‌رێكى له‌ماڵى خۆى په‌ناى ده‌داو فیداكاریى بۆ ده‌كا، براده‌ره‌كه‌ى پیاوێكى تریاكى بوو، رۆڵى شۆرِشگێرِێكى ده‌بینى، لایه‌نێكى دیكه‌ى فیلمه‌كه‌ هه‌ژارىء نه‌دارى خه‌ڵكى ئێرانى نیشان ده‌دا، كرێچیه‌ هه‌ژاره‌كان ده‌مالڕ له‌حه‌وشێكى بآ سه‌روبه‌ر ژیانیان ده‌كرد، قه‌رزدارو بآ داوو ده‌رمان بوون، ئه‌وه‌ له‌حاڵێكدا بوو كه‌(شا) واى نیشان ده‌دا له‌ئێران هه‌ژارىء نه‌دارى نیه‌و به‌ره‌و شارستانیه‌تى گه‌وره‌ ده‌رِۆنء هیچ كێشه‌یه‌كیان نیه‌. پاشان له‌كۆتایى فیلمه‌كه‌ ژماره‌یه‌كى زۆر له‌پۆلیس هێرش ده‌كه‌نه‌ سه‌ر پارتیزانه‌كه‌و داواى خۆدانه‌ده‌ستى لێ ده‌كه‌ن، ئه‌و پێشوازى له‌مه‌رگ ده‌كاتء خۆى به‌ده‌سته‌وه‌ نادات، براده‌ره‌كه‌یشى له‌ده‌ره‌وه‌ى بازنه‌ى خه‌ته‌ر ده‌بآ، به‌ڵام ده‌رِواته‌ ناو بازنه‌ى خه‌ته‌رو هه‌ردووكیان ده‌كوژرێن، واته‌ ركابه‌رىء ته‌حه‌داى رژێمى شاهى ئێران ده‌كه‌ن.

(more…)

شه‌كیلا: له‌ته‌مه‌نى (9) ساڵییه‌وه‌ ده‌ستم به‌ گۆرانى كردووه‌

گۆرانی بێژێكی ده‌نگخۆشی ئێرانیه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی ئیران ژیان ده‌كات خاوه‌ن ده‌نگێكی خۆشه‌، له‌ناوخه‌ڵكی كوردیش لایه‌نگیری خۆی هه‌یه‌، بۆ زیاتر ئاشنایی له‌گه‌ڵ به‌رهه‌مء ژیانی شه‌كیلا ئه‌م دیمانه‌یه‌ كه‌ نووێترین دیمانه‌ی شه‌كیلایه‌ له‌گه‌ڵ ته‌له‌فزیۆنی ئیران، گۆڤاری خازر به‌ باشی زانی وه‌ریگێرِێته‌ سه‌ر زمانی كوردی.

ئا/ خــازر

- یه‌كه‌م گۆرانیت چی بوو؟

*كه‌می بامه‌ن موداراكون ، خۆشبه‌ختانه‌ پێشوازیه‌كى گه‌رمی لێكرا، هه‌روه‌ها گۆرانیه‌كانی پورانء هایده‌ی رِه‌حمه‌تیء مه‌هه‌ستیم ده‌گووت.

(more…)

مه‌هه‌ستى گۆرانى بێژى ده‌نگخۆش و ناودارى ئێرانه‌ خۆشى ده‌نگى وه‌كو میرات له‌دایكیه‌وه‌ بۆ ماوه‌ته‌وه‌ تاقه‌ كچێكى به‌ناوى سه‌حه‌ر هه‌یه‌ ، كه‌له‌ئه‌مه‌ریكاو به‌ریتانیا خوێندنى خۆى ته‌واوكردووه‌،  دوو نه‌وه‌ى هه‌یه ‌، ئامۆژگارى لایه‌نگیرانى ده‌كات خۆیان له‌ جگه‌ره‌و مه‌شروب دووربخه‌ن و وه‌رزش بكه‌ن .

* چۆن هاتیه‌ ناو بوارى هونه‌رى ؟

- زۆر زه‌حمه‌ت بوو ، من و هایده‌ى خوشكم پێكه‌وه‌ هاتین و  گۆرانیمان گوت ماڵه‌وه‌مان نارازی بوون ، به‌ڵام من وازم نه‌هێنا،  ترسم له‌برام هه‌بوو زۆر دژایه‌تى منى ده‌كرد گوتم وازناهێنم بابرام بمكوژێت سه‌ره‌تا له‌رادیۆ گۆرانیم ده‌گوت دواتر ، چومه‌ ته‌له‌فزیۆن ئه‌ویش ده‌بوایه‌ گۆرانیه‌كه‌ له‌ژێر ده‌ستى مامۆستایانى شاره‌زا تێپه‌ریبوایه‌ ئینجا له‌رادیۆ بڵاوده‌كرایه‌وه‌.

* له‌دواى ده‌ست پێ كردن خانه‌واده‌ت موخالف نه‌بوون ؟

- دوای كه‌بۆیان بووه‌ ئه‌مرى واقع من جاده‌م خۆش كرد،  هایده‌ش رێگه‌ى بۆخۆش بوو، ئیتر ماڵه‌وه‌مان هاوكارییان كردم .

(more…)

نووسینى: ڤیگتۆر هۆگو

و. له‌فارسییه‌وه‌:- دیاكۆ گۆران

له‌هه‌رێمى هونه‌رمه‌نداندا هونه‌رى به‌رزو گه‌وره‌ یه‌كسانن، هه‌ركارێكى گه‌وره‌ له‌گه‌لڕ كارێكى گه‌وره‌ى دیكه‌ به‌رامبه‌ره‌، هه‌روه‌كو كاتى پله‌ى گه‌رمى ئاوبگاته‌ سه‌د به‌رزترنابێ، له‌نێوان مرۆڤه‌كاندا مرۆڤایه‌تى به‌به‌رزاییه‌ك ده‌گات كه‌زیاتر ده‌لیڤه‌ى بۆ نامێنآ.

ئه‌شیل، هۆمیر، ئه‌یوب، سن پل، ژوونال، دانتی، میكل ئانژ، رابله‌، سراڤانتس، شكسپیر، رامبراند، بتهوڤن و. . . . هتد نیشانیان دا كه‌به‌گه‌رمى پله‌ى سه‌دى هوشیارى گه‌یشتوونه‌.

هزرى مرۆڤایه‌تى لوتكه‌یه‌كى هه‌یه‌، داخوازیى ئاسۆ له‌و لوتكه‌یه‌دایه‌ روانگه‌ى خواله‌و لوتكه‌یه‌ دێته‌ خوارآ ومرۆڤـ بۆ گه‌یشتن به‌و لوتكه‌یه‌ له‌تێكۆشاندایه‌.

له‌هه‌ر سه‌ده‌یه‌كدا، سێ یاچوار مرۆڤى گه‌وره‌ به‌و لوتكه‌یه‌ ده‌گه‌ن خه‌ڵكانى دیكه‌ له‌خواره‌وه‌ سه‌یریان ده‌كه‌نء به‌دوایاندا ده‌رِۆن، ئه‌و گه‌وره‌ پیاوانه‌له‌شاخه‌ به‌رزه‌كاندا سه‌ر ده‌كه‌ون ءله‌نێو هه‌وردا له‌پێش چاو وون ده‌بن، دواى ماوه‌یه‌ك له‌پێش چاوقیت ده‌بنه‌وه‌ هه‌مووان له‌كه‌مینى ئه‌وانه‌دا خۆیان مه‌لاس داوه‌و سه‌یرى كاره‌كانیان ده‌كه‌ن، ئه‌وانه‌ له‌شوێنى خه‌ته‌ردا ده‌رباز ده‌بن، ئه‌گه‌ر له‌دانانى هه‌نگاوێك هه‌له‌بكه‌ن وپێیان بخلیسكآ و بكه‌ون بینه‌ران خۆشحالڕ ده‌بن ء تورِه‌ نابن !

(more…)

و/ عیسا بۆتانى

هیچ هه‌ڵبه‌ستڤانێك وه‌كو هاینریش هاینه‌ هه‌ستى نیشتمانى گه‌لى ئه‌ڵمانیاى نه‌ورووژاند، له‌سه‌رده‌مێك كه‌هاووڵاتیانى ئه‌ڵمانیا ژێر ده‌سته‌ى گیانى شۆڤینیه‌ت بوون.. ئه‌و وه‌كو ره‌خنه‌گرێكى بوێر گوتارى خۆى ئاراسته‌ ده‌كردن، بۆیه‌ شتێكى نامۆ نه‌بوو كه‌ نووسینه‌كانى له‌ئه‌ڵمانیادا قه‌ده‌غه‌ بكرێنء خۆیشى به‌دوورخراوه‌یى له‌پاریسیشدا ژیان بباته‌ سه‌رو هه‌ڵبه‌سته‌كانى له‌یاد بكرێن.

په‌رله‌مانى ئه‌ڵمانیا له‌ساڵى 1835 برِیارى ئه‌وه‌ى ده‌ركرد كه‌نووسینه‌كانى ده‌ستاوده‌ست نه‌كرێنء به‌وه‌ش ناوزه‌دى كردن كه‌دژ به‌نیشتمانن، سه‌ره‌رِاى ئه‌وه‌ى زۆر له‌ به‌رهه‌مه‌كانى له‌سه‌رده‌مى نازییه‌تدا سووتێنران، داندراوه‌كانى له‌ریزى ئه‌وپه‌رتووكانه‌ بوون كه‌ كلێساى كاسۆلیكى تاساڵى 1967 قه‌ده‌غه‌ى كردبوون. كه‌چى خه‌ڵكى به‌رده‌وام گۆرانیه‌كه‌ى (لۆرالاى - Loreley)ى به‌ناوبانگییان ده‌گوته‌وه‌ بآ ئه‌وه‌ى ناوى هونه‌ره‌كه‌ى بزاننء چاودێره‌ نازییه‌كانیش ناوى ئه‌ویان له‌سه‌ر لابرد ونووسیان (دانه‌رى نه‌ناسراو).

(more…)

مه‌ریوان خۆشناو / به‌رده‌ره‌ش

ئه‌گه‌ر ته‌ماشایه‌كى مێژووى میلله‌ته‌كه‌مان بكه‌ین له‌ بوارى هونه‌رى و كه‌لتورى دا نه‌مازه‌ هونه‌رى گۆرانى و مۆزیك ده‌بینین مێژوویێكى زۆر ده‌وڵه‌مه‌نده‌و مێژوویێكه‌ پرِه‌ له‌ داهێنانى هونه‌رى و به‌هره‌مه‌ندى مرۆڤى كورد هه‌ر له‌ كۆنه‌وه‌ و تاكو رۆژگارى ئیمرۆشمان زۆر سه‌وداى گۆرانى بووه‌ بۆیه‌ ده‌بینین له‌ زۆربه‌ى بۆنه‌و هه‌تا له‌ كاتى كاركردنیشدا حه‌زى له‌ گۆرانى گوتنه‌ یا گوىَ راگرتنه‌ له‌ گۆرانى ، ئه‌مه‌ش ره‌نگدانه‌وه‌ى هه‌ست ناسكى مرۆڤى كورده‌ و

(more…)